Endometrioza to choroba, w której tkanka podobna do błony śluzowej macicy
(endometrium), pojawia się poza macicą – na jajnikach, jajowodach, jelitach, pęcherzu
moczowym czy na otrzewnej (cienkiej błonie w jamie brzusznej).
Ta tkanka zachowuje się tak jak ta w macicy – rośnie pod wpływem hormonów, krwawi
podczas miesiączki – ale nie ma gdzie odpłynąć. Powoduje to stan zapalny, ból, zrosty i
torbiele.
Endometrioza dotyczy ok. 10% kobiet w wieku rozrodczym, 20-50% kobiet z zaburzeniami
rozrodu i nawet 80% kobiet z przewlekłymi bólami podbrzusza. Zwykle chorują młode
kobiety (szczyt zachorowań przypada między 18. a 30. rokiem życia).
Przyczyna endometriozy nie jest w pełni poznana i jest prawdopodobnie wieloczynnikowa.
Jedna z popularnych teorii mówi o tzw. miesiączce wstecznej – część krwi menstruacyjnej
cofa się przez jajowody do jamy brzusznej „rozsiewając” komórki endometrium. Znaczenie
odgrywają również czynniki immunologiczne, geny, hormony oraz czynniki środowiskowe.
Objawy są bardzo zróżnicowane i często mają charakter przewlekły. Najczęściej pojawiają
się silne bóle miesiączkowe, ból podczas współżycia, przewlekły ból w podbrzuszu
nasilający się przed miesiączką, problemy z wypróżnianiem lub oddawaniem moczu, a
czasem obfite krwawienia. Niektóre kobiety mają łagodne objawy mimo zaawansowanej
choroby, natomiast inne bardzo nasilone dolegliwości przy niewielkich zmianach. W
endometriozie intensywność objawów nie zawsze koreluje ze stopniem zaawansowania choroby i to właśnie jedna z największych trudności diagnostycznych.
Rozpoznanie endometriozy opiera się przede wszystkim na dokładnym wywiadzie, badaniu
ginekologicznym i USG przezpochwowym. Czasami wykorzystujemy rezonans
magnetyczny, a w wielu przypadkach do pełnego potwierdzenia potrzebna jest laparoskopia,
czyli zabieg, podczas którego lekarz ogląda narządy w jamie brzusznej i może od razu
usunąć ogniska choroby.
Endometrioza często wiąże się z problemami z zajściem w ciążę, choć nie u każdej
kobiety tak jest. Zmiany zapalne i zrosty mogą utrudniać uwolnienie komórki jajowej,
zablokować jajowód, zaburzać owulację i środowisko niezbędne do zapłodnienia. Czasami
endometrioza zwiększa też ryzyko poronień, głównie przez przewlekły stan zapalny.
Mimo to wiele kobiet z endometriozą zachodzi w ciążę naturalnie lub przy pomocy leczenia.
Leczenie jest dobierana indywidualnie – zależy od objawów, wieku, planów dotyczących
macierzyństwa i stopnia zaawansowania choroby. Można stosować leczenie hormonalne,
które „wycisza” aktywność ognisk endometriozy i zmniejsza ból. Inną opcją jest leczenie
chirurgiczne, czyli usuwanie zmian podczas laparoskopii. Często łączy się obie metody.
Ważną częścią terapii jest leczenie przeciwbólowe, fizjoterapia uroginekologiczna oraz
modyfikacje stylu życia, które zmniejszają nasilenie objawów.
Endometrioza to choroba przewlekła, która potrafi bardzo silnie wpływać na codzienne
życie kobiety – powodować przewlekły ból, ograniczać aktywność, zaburzać życie intymne, utrudniać pracę. Odpowiednio dobrane leczenie może znacząco zmniejszyć dolegliwości i
poprawić funkcjonowanie na co dzień. Właśnie dlatego wczesna diagnoza, świadomość
objawów i szybkie rozpoczęcie terapii są tak ważne – pozwalają ograniczyć postęp choroby,
zmniejszyć cierpienie i dać kobietom szansę na lepszą jakość życia oraz planowanie ciąży.
Autor:
Anna Waldman – wolontariusz